چرا تعادل در ام اس اهمیت دارد؟
اختلال تعادل ام اس یکی از مشکلاتی است که ممکن است در طول بیماری برای بعضی از افراد مبتلا به ام اس ایجاد شود. فرد ممکن است هنگام راه رفتن احساس کند بدنش ثبات کافی ندارد، هنگام چرخیدن تلوتلو بخورد، روی پلهها احساس ناامنی کند یا حتی بدون اینکه دلیل مشخصی وجود داشته باشد، بیشتر از گذشته زمین بخورد.
البته مشکلات تعادلی در همه افراد مبتلا به ام اس یکسان نیست. بعضی افراد فقط گاهی و در زمان خستگی دچار بیثباتی میشوند، در حالی که برای بعضی دیگر، اختلال تعادل میتواند فعالیتهای روزمره مانند راه رفتن، حمام کردن، لباس پوشیدن یا بیرون رفتن از خانه را دشوار کند. مشکلات تعادل و سرگیجه از علائم شناختهشده ام اس هستند و شدت آنها میتواند از روزی به روز دیگر تغییر کند. (Multiple Sclerosis Society UK)
خبر خوب این است که تعادل ام اس موضوعی نیست که همیشه باید آن را بدون راهکار بپذیریم. با بررسی علت مشکل، تمرینهای مناسب، فیزیوتراپی، کاردرمانی و اصلاح محیط زندگی میتوان به فرد کمک کرد تا ایمنتر حرکت کند و استقلال بیشتری در فعالیتهای روزانه داشته باشد.
در این مقاله از کلینیک توانبخشی آبی در مشهد توضیح میدهیم که چرا تعادل در ام اس دچار مشکل میشود، چه علائمی باید جدی گرفته شوند و چه راهکارهای عملی میتوانند به بهبود تعادل و کاهش خطر زمین خوردن کمک کنند.
نکته مهم: تمرینهای تعادلی برای افراد مبتلا به ام اس باید با توجه به وضعیت جسمی، میزان ضعف، خستگی، سرگیجه، مشکلات بینایی و توانایی حرکتی فرد انتخاب شوند. تمرینی که برای یک فرد مناسب است، ممکن است برای فرد دیگری خطر زمین خوردن داشته باشد.
⸻
اختلال تعادل در ام اس دقیقاً یعنی چه؟
تعادل یعنی بدن بتواند هنگام ایستادن، راه رفتن و انجام حرکات مختلف، وضعیت خود را کنترل کند و بدون افتادن در موقعیت مناسب باقی بماند.
برای حفظ تعادل، مغز باید اطلاعات مختلفی را از چشمها، گوش داخلی، عضلات و مفاصل دریافت کند و بر اساس این اطلاعات، به بدن فرمان حرکت بدهد. در ام اس، بسته به محل و شدت درگیری سیستم عصبی، ممکن است بخشی از این فرایند دچار مشکل شود.
به همین دلیل، تعادل ام اس ممکن است به شکلهای مختلف خودش را نشان دهد؛ برای مثال:
* احساس ناپایداری هنگام ایستادن
* تلوتلو خوردن هنگام راه رفتن
* مشکل هنگام تغییر جهت
* دشواری در بالا و پایین رفتن از پله
* احساس ناامنی هنگام راه رفتن در محیط شلوغ
* زمین خوردنهای مکرر
* مشکل در راه رفتن روی سطوح ناهموار
* سرگیجه یا احساس چرخش
* مشکل در هماهنگی حرکات
* تشدید بیثباتی هنگام خستگی
بنابراین وقتی درباره تعادل ام اس صحبت میکنیم، منظور فقط «افتادن» نیست. گاهی فرد هنوز زمین نمیخورد، اما برای راه رفتن از دیوار، نرده یا دست دیگران کمک میگیرد. همین موضوع میتواند نشانهای باشد که تعادل او نیاز به ارزیابی دارد.
⸻
برای بهبود تعادل ام اس ابتدا علت مشکل را مشخص کنید
یکی از مهمترین راهکارها برای مدیریت تعادل ام اس، پیدا کردن علت اصلی بیثباتی است.
برای مثال، ممکن است مشکل یک فرد بیشتر به ضعف عضلات پا مربوط باشد، در حالی که فرد دیگری به دلیل سرگیجه، کاهش حس پاها، مشکلات بینایی یا اختلال هماهنگی حرکات تعادل خود را از دست بدهد.
ام اس میتواند علائم مختلفی مانند ضعف عضلانی، سفتی عضلات، اسپاسم، لرزش و مشکلات هماهنگی ایجاد کند که هرکدام میتوانند روی تعادل اثر بگذارند. (Multiple Sclerosis Society UK)
بنابراین به جای اینکه فقط بگوییم «تعادل من ضعیف شده»، بهتر است مشخص شود:
مشکل دقیقاً چه زمانی اتفاق میافتد؟
آیا هنگام ایستادن است؟
هنگام راه رفتن؟
هنگام چرخیدن؟
بعد از چند دقیقه فعالیت؟
در تاریکی؟
هنگام بالا رفتن از پله؟
یا زمانی که فرد خسته است؟
یک ارزیابی تخصصی توسط فیزیوتراپیست یا کاردرمانگر میتواند به شناسایی مشکلات حرکتی و عملکردی کمک کند و تمرینها را متناسب با نیاز فرد تنظیم کند. فیزیوتراپی در ام اس میتواند برای مشکلات حرکتی و علائم مداوم که روی فعالیتهای روزمره و استقلال فرد اثر میگذارند، مفید باشد.
⸻
برای تقویت تعادل ام اس تمرینهای مناسب انجام دهید
یکی از راهکارهای مهم برای بهبود تعادل ام اس، انجام تمرینهای هدفمند است.
تمرین تعادل فقط به ایستادن روی یک پا محدود نمیشود. یک برنامه توانبخشی مناسب ممکن است شامل تمرینهایی برای تقویت پاها، کنترل تنه، هماهنگی حرکات، انتقال وزن بدن و بهبود راه رفتن باشد.
برای مثال، فرد ممکن است ابتدا تمرین انتقال وزن را انجام دهد؛ یعنی در حالت ایستاده و با تکیه به یک سطح امن، وزن بدن را آرام از یک پا به پای دیگر منتقل کند.
بعد از پیشرفت، تمرینها میتوانند کمی دشوارتر شوند؛ مانند:
* حفظ تعادل در حالت ایستاده
* برداشتن قدم به جلو و عقب
* تغییر جهت کنترلشده
* تمرین بلند شدن از صندلی
* تمرین راه رفتن در مسیر مشخص
* تمرین هماهنگی دست و پا
* تمرین کنترل تنه
هدف این تمرینها این نیست که فرد خود را تحت فشار شدید قرار دهد. هدف، تمرین کنترلشده و تدریجی حرکت است.
راهنمای NICE نیز فعالیتهایی مانند تمرینهای هوازی، مقاومتی و تعادلی را در مدیریت برخی مشکلات مرتبط با ام اس مورد توجه قرار داده و برای افراد دارای مشکلات حرکتی، برنامههای ورزشی تحت نظارت را توصیه میکند.
نکته ایمنی: اگر هنگام انجام تمرین احساس سرگیجه شدید، ضعف ناگهانی، تاری دید یا بیثباتی قابل توجه دارید، تمرین را متوقف کنید و با پزشک یا متخصص توانبخشی مشورت کنید.
⸻
برای بهبود تعادل ام اس عضلات پا را تقویت کنید
گاهی فرد تصور میکند مشکل اصلی او فقط «تعادل» است، اما ضعف عضلات پا باعث میشود حفظ تعادل دشوارتر شود.
عضلات پا برای ایستادن، بلند شدن از صندلی، بالا رفتن از پله و کنترل بدن هنگام راه رفتن نقش مهمی دارند. اگر این عضلات ضعیف باشند، بدن برای حفظ ثبات مجبور میشود از روشهای جبرانی استفاده کند.
در فیزیوتراپی میتوان با توجه به توانایی فرد، تمرینهای تقویت عضلات را به صورت تدریجی طراحی کرد.
تمرینهایی مانند بلند شدن و نشستن کنترلشده روی صندلی، بالا آوردن پا، تمرین عضلات لگن و تمرینهای مقاومتی سبک ممکن است بخشی از برنامه فرد باشند.
اما میزان تمرین باید با شرایط شخص هماهنگ باشد. در ام اس، خستگی میتواند روی عملکرد حرکتی اثر بگذارد؛ بنابراین هدف، تمرین بیش از حد نیست، بلکه پیدا کردن مقدار مناسبی از فعالیت است.
فیزیوتراپیست میتواند شدت تمرین را بر اساس وضعیت فرد تنظیم کند. فیزیوتراپی در ام اس معمولاً با هدف بهبود حرکت و کمک به مدیریت مشکلات جسمی متناسب با نیاز فرد انجام میشود.
⸻
برای کنترل تعادل ام اس تمرینهای کنترل تنه انجام دهید
تنه مانند مرکز کنترل بدن عمل میکند. اگر فرد هنگام نشستن یا ایستادن نتواند تنه خود را به خوبی کنترل کند، راه رفتن و تغییر وضعیت نیز میتواند دشوارتر شود.
به همین دلیل در برنامه توانبخشی تعادل ام اس، تمرینهای کنترل تنه اهمیت دارند.
برای مثال، فرد ممکن است در حالت نشسته تمرین کند که بدون از دست دادن تعادل، دست خود را به سمت اشیای مختلف ببرد. این تمرین ساده میتواند به بدن یاد بدهد که هنگام حرکت دادن دستها، وضعیت تنه را کنترل کند.
تمرینهای کنترل تنه باید از سطح آسان شروع شوند و بهتدریج پیشرفت کنند.
در کلینیک توانبخشی آبی، فیزیوتراپی و کاردرمانی میتوانند در کنار یکدیگر برای بهبود عملکرد حرکتی و افزایش استقلال فرد در فعالیتهای روزمره مورد استفاده قرار گیرند.
⸻
برای بهبود تعادل ام اس روی راه رفتن تمرکز کنید
گاهی مشکل فرد هنگام ایستادن مشخص نیست و بیشتر در زمان راه رفتن خودش را نشان میدهد.
ممکن است فرد هنگام راه رفتن قدمهای کوتاه بردارد، پا را به زمین بکشد، نتواند بهخوبی تغییر جهت دهد یا هنگام توقف ناگهان تعادلش را از دست بدهد.
در این شرایط، تمرین راه رفتن میتواند یکی از بخشهای مهم توانبخشی باشد.
فیزیوتراپیست میتواند مواردی مانند موارد زیر را بررسی کند:
* طول قدمها
* سرعت راه رفتن
* نحوه قرار گرفتن پا روی زمین
* توانایی تغییر جهت
* کنترل بدن هنگام توقف
* عملکرد عضلات پا
* نیاز احتمالی به وسیله کمکی
اگر فرد دچار افتادگی پا باشد نیز ممکن است این مشکل روی راه رفتن و تعادل اثر بگذارد. در برخی افراد، مدیریت مشکل افتادگی پا میتواند به بهبود حرکت و تعادل کمک کند.
هدف از تمرین راه رفتن فقط سریعتر راه رفتن نیست؛ بلکه ایمنتر و مطمئنتر راه رفتن اهمیت بیشتری دارد.
⸻
برای کنترل تعادل ام اس مشکلات سرگیجه را جدی بگیرید
سرگیجه و مشکلات تعادلی میتوانند در افراد مبتلا به ام اس دیده شوند و گاهی مستقیماً روی راه رفتن اثر بگذارند.
بعضی افراد احساس میکنند اتاق میچرخد. برخی دیگر احساس شناور بودن، بیثباتی یا حرکت کردن زمین زیر پا را دارند.
اگر مشکل تعادل همراه با سرگیجه است، فقط انجام تمرینهای عمومی تعادل کافی نیست. باید علت سرگیجه نیز بررسی شود.
در برخی افراد، توانبخشی دهلیزی میتواند بخشی از برنامه درمانی باشد. نیز در شرایط خاص، توانبخشی دهلیزی را برای افراد مبتلا به ام اس که مشکلات حرکتی یا خستگی مرتبط با محدودیت تعادل در حالت ایستاده دارند، قابل بررسی میداند.
بنابراین اگر تعادل ام اس شما همراه با سرگیجه است، حتماً این موضوع را در زمان ارزیابی با متخصص مطرح کنید.
⸻
برای بهبود تعادل ام اس از کاردرمانی کمک بگیرید
کاردرمانی فقط برای تمرین دادن دستها نیست. یکی از اهداف مهم کاردرمانی، کمک به فرد برای انجام مستقلتر و ایمنتر فعالیتهای روزمره است.
وقتی مشکل تعادل ام اس باعث میشود فرد هنگام حمام کردن، لباس پوشیدن، آشپزی، رفتوآمد در خانه یا بیرون رفتن از منزل احساس ناامنی کند، کاردرمانی میتواند بسیار کمککننده باشد.
کاردرمانگر میتواند بررسی کند که فرد در فعالیتهای روزانه دقیقاً در کدام قسمت با مشکل مواجه است.
برای مثال ممکن است توصیه شود:
* وسایل پرکاربرد در ارتفاع مناسب قرار بگیرند.
* مسیر رفتوآمد خانه خلوتتر شود.
* فرشهای لغزنده جمع شوند.
* در حمام تجهیزات ایمنی مناسب استفاده شود.
* هنگام انجام فعالیتهای دشوار از صندلی استفاده شود.
* روش انجام بعضی فعالیتها تغییر کند.
هدف کاردرمانی این است که فرد بتواند تا حد امکان کارهای روزمره را با ایمنی و استقلال بیشتری انجام دهد.
⸻
برای کاهش زمین خوردن ناشی از تعادل ام اس محیط خانه را ایمن کنید
یکی از سادهترین و در عین حال مهمترین راهکارها برای مدیریت تعادل ام اس، ایمن کردن محیط زندگی است.
گاهی فرد به دلیل ضعف شدید تعادل زمین نمیخورد، بلکه یک مانع ساده مانند فرش لیز، سیم برق یا کف خیس باعث افتادن او میشود.
برای ایمنتر کردن خانه میتوان:
* فرشهای لغزنده را جمع کرد.
* سیمها را از مسیر رفتوآمد دور کرد.
* نور محیط را افزایش داد.
* چراغ مناسب برای مسیر سرویس بهداشتی در شب قرار داد.
* وسایل اضافی را از کف خانه برداشت.
* در صورت نیاز از دستگیرههای ایمنی استفاده کرد.
* کف حمام را تا حد امکان ایمن و غیرلغزنده کرد.
* وسایل پرکاربرد را در محلهایی قرار داد که دسترسی به آنها نیازمند بالا رفتن از چهارپایه نباشد.
اگر فرد در خانه بارها زمین میخورد، بهتر است به جای اینکه فقط به او گفته شود «بیشتر مراقب باش»، علت افتادن و محیط زندگی نیز بررسی شود.
کاردرمانی میتواند در شناسایی مشکلات محیطی و اصلاح نحوه انجام فعالیتهای روزانه نقش داشته باشد.
⸻
برای مدیریت تعادل ام اس خستگی را کنترل کنید
یکی از نکات مهم درباره تعادل ام اس این است که ممکن است توانایی حرکتی فرد در طول روز تغییر کند.
ممکن است صبح فرد بتواند به خوبی راه برود، اما بعد از چند ساعت فعالیت، احساس کند پاهایش ضعیف شده یا تعادلش کاهش پیدا کرده است.
در چنین شرایطی، مدیریت انرژی اهمیت زیادی دارد.
به جای اینکه تمام کارها پشت سر هم انجام شوند، بهتر است فعالیتها در طول روز تقسیم شوند و بین فعالیتهای سنگین و سبک استراحت وجود داشته باشد.
برای مثال اگر فرد بعد از خرید کردن خسته میشود، بهتر است کارهای دیگری مانند نظافت خانه را بلافاصله بعد از آن انجام ندهد.
همچنین در زمان تمرین نیز لازم نیست فرد تا جایی ادامه دهد که کاملاً خسته شود.
راهنمای بر اهمیت فعالیت بدنی مناسب و برنامههای ورزشی تحت نظارت برای افراد مبتلا به ام اس با مشکلات حرکتی یا خستگی تأکید دارد.
⸻
برای بهبود تعادل ام اس تمرینها را به شکل تدریجی سختتر کنید
یکی از اشتباهات رایج این است که فرد از همان ابتدا تمرینهای بسیار سخت انجام دهد.
برای مثال، ممکن است فردی که هنوز هنگام ایستادن روی دو پا مشکل دارد، بدون نظارت تلاش کند روی یک پا بایستد یا روی سطوح ناپایدار تمرین کند.
این کار میتواند خطر زمین خوردن را افزایش دهد.
در توانبخشی، تمرینها معمولاً باید از سطحی شروع شوند که فرد بتواند آن را با ایمنی انجام دهد و سپس بهتدریج سختتر شوند.
برای مثال:
مرحله اول: حفظ تعادل در حالت نشسته
مرحله دوم: انتقال وزن در حالت نشسته
مرحله سوم: ایستادن با حمایت
مرحله چهارم: ایستادن بدون حمایت در شرایط ایمن
مرحله پنجم: حرکت دادن دستها هنگام ایستادن
مرحله ششم: قدم برداشتن و تغییر جهت
مرحله هفتم: تمرینهای عملکردی پیچیدهتر
البته این مراحل برای همه افراد یکسان نیستند و متخصص توانبخشی باید بر اساس وضعیت فرد برنامه را تنظیم کند.
⸻
برای کنترل تعادل ام اس از وسایل کمکی مناسب استفاده کنید
استفاده از عصا، واکر یا سایر وسایل کمکی به معنی شکست در توانبخشی نیست.
گاهی وسیله کمکی مناسب میتواند به فرد کمک کند با امنیت بیشتری راه برود و خطر زمین خوردن کاهش پیدا کند.
اما نکته مهم این است که وسیله کمکی باید متناسب با شرایط فرد انتخاب و تنظیم شود.
استفاده اشتباه از عصا یا واکر میتواند حتی الگوی راه رفتن را نامناسبتر کند.
فیزیوتراپیست میتواند نحوه استفاده صحیح از وسیله کمکی را آموزش دهد و بررسی کند که آیا فرد واقعاً به آن نیاز دارد یا خیر.
هدف نهایی این نیست که فرد برای همیشه به وسیله کمکی وابسته باشد؛ هدف، داشتن بیشترین میزان ایمنی و استقلال ممکن است.
⸻
برای تقویت تعادل ام اس فعالیت بدنی مناسب را ادامه دهید
ترس از زمین خوردن ممکن است باعث شود فرد مبتلا به ام اس کمتر حرکت کند.
اما کمتحرکی میتواند به مرور باعث کاهش قدرت عضلات و کاهش آمادگی جسمانی شود و در نتیجه انجام فعالیتهای روزمره را سختتر کند.
به همین دلیل، در صورت مناسب بودن شرایط فرد، بهتر است فعالیت بدنی متناسب با توانایی او ادامه پیدا کند.
فعالیت مناسب میتواند شامل تمرینهای هوازی، مقاومتی، تعادلی یا فعالیتهایی مانند یوگا و پیلاتس باشد؛ البته انتخاب فعالیت و شدت آن باید با وضعیت فرد هماهنگ شود. نیز تمرینهای هوازی، مقاومتی و تعادلی را در مدیریت برخی مشکلات مرتبط با ام اس مورد توجه قرار داده است.
نکته مهم این است که بیشتر ورزش کردن همیشه به معنی نتیجه بهتر نیست.
برای فرد مبتلا به ام اس، برنامهای که بتواند آن را به صورت منظم و ایمن ادامه دهد، معمولاً ارزشمندتر از تمرین سنگینی است که باعث خستگی شدید شود.
⸻
برای بهبود تعادل ام اس برنامه توانبخشی اختصاصی دریافت کنید
یکی از مهمترین نکات در درمان مشکلات تعادل این است که برنامه برای خود فرد طراحی شود.
دو فرد مبتلا به ام اس ممکن است هر دو بگویند «تعادل ندارم»، اما علت مشکل آنها کاملاً متفاوت باشد.
یک نفر ممکن است ضعف عضلات پا داشته باشد.
فرد دیگر ممکن است مشکل هماهنگی حرکات داشته باشد.
فرد دیگری ممکن است سرگیجه داشته باشد.
یک نفر هم ممکن است به دلیل ترس از زمین خوردن، الگوی راه رفتن خود را تغییر داده باشد.
به همین دلیل، برنامه تعادل ام اس نباید برای همه یکسان باشد.
در یک ارزیابی تخصصی میتوان مواردی مانند قدرت عضلات، وضعیت راه رفتن، کنترل تنه، تعادل، هماهنگی، دامنه حرکتی، خستگی و توانایی انجام فعالیتهای روزمره را بررسی کرد.
پس از ارزیابی، فیزیوتراپی و کاردرمانی میتوانند بر اساس نیاز فرد در برنامه توانبخشی قرار بگیرند.
⸻
چه زمانی برای مشکل تعادل ام اس به متخصص مراجعه کنیم؟
اگر فقط گاهی احساس بیثباتی دارید، ممکن است آن را جدی نگیرید؛ اما بعضی نشانهها بهتر است بررسی شوند.
در صورت وجود موارد زیر، مراجعه برای ارزیابی توانبخشی میتواند مفید باشد:
* اخیراً بیشتر زمین میخورید.
* هنگام راه رفتن به دیوار یا وسایل اطراف تکیه میکنید.
* بالا و پایین رفتن از پله برایتان سخت شده است.
* هنگام چرخیدن تعادل خود را از دست میدهید.
* راه رفتن در محیط شلوغ برایتان دشوار شده است.
* احساس میکنید پاهایتان هنگام راه رفتن ضعیف میشوند.
* در انجام فعالیتهای روزمره به کمک بیشتری نیاز پیدا کردهاید.
* به دلیل ترس از افتادن کمتر از خانه خارج میشوید.
* تعادل شما در زمان خستگی به شکل قابل توجهی بدتر میشود.
* همراه با مشکل تعادل، سرگیجه یا اختلال هماهنگی دارید.
اگر تغییر ناگهانی یا شدید در وضعیت عصبی، ضعف جدید، اختلال ناگهانی بینایی، مشکل جدید در صحبت کردن یا علائم شدید و غیرمعمول ایجاد شده است، باید ابتدا توسط پزشک ارزیابی شوید و آن را صرفاً به مشکلات معمول تعادل در ام اس نسبت ندهید.
⸻
فیزیوتراپی چگونه به بهبود تعادل ام اس کمک میکند؟
فیزیوتراپی یکی از بخشهای مهم توانبخشی افراد مبتلا به ام اس است.
در فیزیوتراپی، متخصص ابتدا وضعیت حرکتی فرد را بررسی میکند و سپس با توجه به مشکلات موجود، برنامهای برای بهبود حرکت و عملکرد طراحی میکند.
برای تعادل ام اس ممکن است روی مواردی مانند:
* تقویت عضلات
* تمرین تعادل
* تمرین راه رفتن
* کنترل تنه
* هماهنگی حرکات
* انعطافپذیری
* انتقال وزن
* تمرینهای عملکردی
* استفاده صحیح از وسایل کمکی
کار شود.
طبق اطلاعات انجمن ام اس بریتانیا، فیزیوتراپی میتواند برای مشکلات حرکتی و علائم مداومی که بر فعالیتهای روزانه و استقلال فرد اثر میگذارند مفید باشد و تمرینها باید متناسب با نیاز و توانایی فرد انتخاب شوند.
بنابراین فیزیوتراپی برای ام اس فقط به معنی «چند حرکت ورزشی» نیست؛ بلکه یک برنامه هدفمند برای بهتر حرکت کردن و حفظ استقلال است.
⸻
کاردرمانی چگونه به مدیریت تعادل ام اس کمک میکند؟
کاردرمانی به بخش دیگری از زندگی فرد توجه میکند: چگونه بتواند کارهای روزمره را با امنیت و استقلال بیشتری انجام دهد؟
فرض کنید فرد از نظر تعادل مشکل دارد و حمام کردن برایش خطرناک شده است.
در این شرایط، فقط تمرین تعادل کافی نیست. لازم است نحوه حمام کردن، وضعیت محیط، استفاده از وسایل کمکی و روش جابهجایی فرد نیز بررسی شود.
کاردرمانگر میتواند به فرد کمک کند روش انجام فعالیتهای روزانه را متناسب با توانایی خود تغییر دهد.
به همین دلیل، در کلینیک توانبخشی آبی میتوان از ظرفیت کاردرمانی و فیزیوتراپی در کنار یکدیگر برای رسیدگی جامعتر به مشکلات حرکتی و عملکردی افراد مبتلا به ام اس استفاده کرد.
⸻
برای تعادل ام اس در کلینیک توانبخشی آبی ارزیابی شوید
اگر مشکلات تعادلی باعث شدهاند راه رفتن، بیرون رفتن از خانه یا انجام فعالیتهای روزمره برایتان سختتر شود، بهتر است به جای آزمون و خطا با تمرینهای مختلف، ابتدا وضعیت شما به شکل تخصصی بررسی شود.
در کلینیک توانبخشی آبی در مشهد، خدمات فیزیوتراپی و کاردرمانی میتوانند با توجه به نیاز فرد در برنامه توانبخشی قرار بگیرند.
هدف از توانبخشی این نیست که فقط یک علامت برای مدت کوتاه بهتر شود؛ بلکه تلاش میشود فرد بتواند تا حد امکان حرکت ایمنتر، استقلال بیشتر و کیفیت زندگی بهتری داشته باشد.
اگر شما یا یکی از اعضای خانوادهتان مبتلا به ام اس هستید و با مشکل تعادل، زمین خوردن، ضعف عضلات یا دشواری در راه رفتن مواجه شدهاید، میتوانید برای رزرو وقت ارزیابی و مشاوره توانبخشی با کلینیک توانبخشی آبی در مشهد تماس بگیرید.
ارزیابی دقیق، اولین قدم برای انتخاب تمرین و درمان مناسب است.
⸻
آیا تعادل ام اس کاملاً قابل درمان است؟
پاسخ این سؤال برای همه افراد یکسان نیست.
ام اس یک بیماری پیچیده است و مشکلات تعادلی افراد میتواند علت و شدت متفاوتی داشته باشد. بنابراین نمیتوان وعده داد که تعادل هر فرد به طور کامل و برای همیشه به حالت قبل برمیگردد.
اما این موضوع به معنی ناتوانی در بهبود نیست.
هدف توانبخشی میتواند شامل بهتر کردن توانایی حرکتی، افزایش ایمنی، کاهش خطر زمین خوردن، حفظ قدرت عضلات، افزایش استقلال و کمک به فرد برای انجام بهتر فعالیتهای روزمره باشد.
گاهی حتی یک تغییر کوچک، مانند اینکه فرد بتواند بدون کمک از صندلی بلند شود یا با امنیت بیشتری در خانه راه برود، میتواند تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی داشته باشد.
بنابراین بهتر است به جای تمرکز فقط روی این سؤال که «آیا تعادل من کاملاً خوب میشود؟»، بپرسیم:
چطور میتوانم تعادلم را تا حد امکان بهتر کنم و ایمنتر حرکت کنم؟
این همان جایی است که ارزیابی و توانبخشی تخصصی اهمیت پیدا میکند.
⸻
جمعبندی؛ برای بهبود تعادل ام اس از امروز اقدام کنید
تعادل ام اس میتواند به دلایل مختلفی مانند ضعف عضلات، مشکلات هماهنگی، تغییرات حسی، سرگیجه، مشکلات بینایی، خستگی یا ترکیبی از این عوامل دچار اختلال شود. شدت این مشکل نیز ممکن است در افراد مختلف و حتی در روزهای مختلف متفاوت باشد.
برای مدیریت تعادل ام اس، یک راهکار واحد برای همه وجود ندارد. برنامه مناسب باید بعد از ارزیابی شرایط فرد انتخاب شود.
راهکارهای مهمی که در این مقاله بررسی کردیم عبارتاند از:
1. شناسایی علت اصلی اختلال تعادل
2. انجام تمرینهای تعادلی مناسب
3. تقویت عضلات پا
4. تقویت کنترل تنه
5. تمرین راه رفتن
6. بررسی و مدیریت سرگیجه
7. استفاده از خدمات کاردرمانی
8. ایمن کردن محیط خانه
9. مدیریت خستگی و تنظیم میزان فعالیت
10. استفاده صحیح از وسایل کمکی در صورت نیاز
11. ادامه فعالیت بدنی متناسب با توانایی فرد
12. دریافت برنامه اختصاصی فیزیوتراپی و توانبخشی
بر اساس راهنمای ، فعالیتهای بدنی و تمرینهای هوازی، مقاومتی و تعادلی میتوانند در مدیریت برخی مشکلات مرتبط با ام اس مفید باشند و برای افراد دارای مشکلات حرکتی، برنامههای ورزشی تحت نظارت متخصص توصیه میشود.
پس اگر احساس میکنید تعادل شما در ام اس ضعیفتر شده، بیشتر زمین میخورید، هنگام راه رفتن احساس ناامنی دارید یا فعالیتهای روزمره برایتان دشوار شده است، این مشکل را نادیده نگیرید.
در کلینیک توانبخشی آبی در مشهد، بخشهای فیزیوتراپی و کاردرمانی میتوانند برای بررسی مشکلات حرکتی، تعادلی و عملکردی شما مورد استفاده قرار بگیرند.
برای ارزیابی وضعیت تعادل و دریافت برنامه توانبخشی متناسب با شرایط خود، با کلینیک توانبخشی آبی تماس بگیرید و وقت ارزیابی خود را رزرو کنید.
سوالات متداول درباره تعادل ام اس
آیا اختلال تعادل در همه افراد مبتلا به ام اس ایجاد میشود؟
خیر. مشکلات تعادل در همه افراد مبتلا به ام اس ایجاد نمیشود و شدت آن نیز متفاوت است. برخی افراد ممکن است فقط گاهی دچار بیثباتی شوند و برخی دیگر مشکلات بیشتری در راه رفتن و فعالیتهای روزمره داشته باشند.
بهترین تمرین برای تعادل ام اس چیست؟
یک تمرین واحد را نمیتوان برای همه افراد بهترین تمرین دانست. نوع تمرین باید بر اساس علت اختلال تعادل، قدرت عضلات، توانایی راه رفتن، خستگی، سرگیجه و میزان خطر زمین خوردن فرد انتخاب شود.
آیا فیزیوتراپی برای تعادل ام اس مفید است؟
فیزیوتراپی میتواند برای مدیریت مشکلات حرکتی و تعادل در افراد مبتلا به ام اس مفید باشد. تمرینها باید متناسب با توانایی و نیاز فرد طراحی شوند.
آیا کاردرمانی برای مشکلات تعادل در ام اس کاربرد دارد؟
بله. کاردرمانی میتواند علاوه بر توجه به عملکرد فرد، به ایمنتر شدن فعالیتهای روزمره و محیط زندگی کمک کند؛ بهخصوص زمانی که اختلال تعادل انجام کارهایی مانند حمام کردن، لباس پوشیدن یا رفتوآمد در خانه را دشوار کرده باشد.
آیا مشکلات تعادل ام اس با خستگی بدتر میشود؟
در بعضی افراد ممکن است مشکلات حرکتی و تعادلی با خستگی بیشتر شوند. به همین دلیل، تنظیم میزان فعالیت و استراحت و داشتن برنامه ورزشی متناسب با توان فرد اهمیت دارد.
آیا برای مشکل تعادل باید همیشه از عصا استفاده کرد؟
خیر. استفاده از وسیله کمکی باید بر اساس نیاز واقعی فرد و پس از ارزیابی مناسب باشد. اگر وسیله کمکی لازم باشد، انتخاب و آموزش نحوه استفاده صحیح از آن اهمیت زیادی دارد.
آیا میتوان در خانه تمرین تعادل ام اس انجام داد؟
بعضی تمرینها را میتوان در خانه انجام داد، اما اگر خطر زمین خوردن وجود دارد، بهتر است برنامه تمرینی ابتدا توسط فیزیوتراپیست یا متخصص توانبخشی بررسی شود. تمرین تعادل بدون رعایت نکات ایمنی ممکن است خطر افتادن را افزایش دهد.